Gazi Ãœniversitesi (GÃœ) Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Öğretim Ãœyesi Prof. Dr. Göksun Ayvaz, günlük olarak 1200′den az kalori öngören diyetlerden kaçınılması gerektiÄŸini belirterek, kısa sürede verilen kiloların yavaÅŸlayan metabolizma hızı nedeniyle aynen ya da fazlasıyla geri alınabileceÄŸini söyledi.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Ayvaz, kilo kontrolü için yapılması gerekenin enerji giriş çıkışını, çıkış lehine çevirmek ve yavaş yavaş kilo kaybı sağlamak olduğunu kaydederek, kişilerin bunu bir program gibi düşünmemesi gerektiğini ifade etti. Ayvaz, bir kişinin genetik olarak, yaşı itibariyle ya da kullandığı ilaçlar nedeniyle kilo alma eğilimi olabileceğini, böyle bir durumun da ömür boyu devam edecek bir süreç olduğunu söyledi.

”VÃœCUT KÄ°LO VERMEYE YÖNELÄ°K HER ÅžEYE Ä°TÄ°RAZ EDER”
Metabolizmanın kendini korumaya yönelik çalıştığını ve mümkün olduÄŸunca yaÄŸ depolamaya uÄŸraÅŸtığını belirten Ayvaz, ”Sizin kilo vermeye yönelik yaptığınız her ÅŸeye vücut itiraz eder, deÄŸiÅŸik mekanizmalarla karşı koyar” dedi. Bu itiraz mekanizmalarının başında tiroit hormonlarının geldiÄŸini belirten Ayvaz, kilo kaybına paralel olarak tiroit hormonlarının azalmaya baÅŸladığını, bu nedenle metabolik hızın yavaÅŸladığını ve vücudun yaÄŸ depoladığını kaydetti.

Tiroit hormonu takviyesiyle durumun tersine çevrilmeye çalışıldığını anlatan Ayvaz, metabolik hızı artırmaya yönelik bu tür zayıflama yöntemlerinden yan etkileri nedeniyle kaçınılmasını istedi. Ayvaz, söz konusu yöntemin 50′lerde denendiÄŸini, ancak kalp ritminin bozulması, kemik erimesi, kas kitlesinin azalması gibi zararların ortaya çıkması nedeniyle tedavi ÅŸeklinden vazgeçildiÄŸini kaydetti. Ayvaz, dışarıdan alınan tiroit hormonunun iÅŸtah açıcı yönü olduÄŸuna da dikkat çekti.

ÅžOK DÄ°YETLERE DÄ°KKAT!
Günlük 500-800 kalori içeren ”ÅŸok diyet” listelerini de eleÅŸtiren Ayaz ÅŸunları söyledi: ”Diyet yaparken 1200 kalorinin altına hiçbir ÅŸekilde inilmemesi lazım. 1000 kalorilik diyetler bile kiÅŸiye çok özel durumlarda, gözetim altında verilir. O kadar düşük kalori, vücutta potasyum gibi bazı minerallerin eksilmesine yol açar. Bu da ani kalp durmalarını tetikleyebilir. 100 kiÅŸide 1 kiÅŸide görülebilir ama olasıdır. Çok düşük kalorili diyetler olarak bahsedilen 500-800 kalorilik diyetlerin mutlaka hastanede, gözetim altında yapılması lazım. Bu yolla, 15 günde 20 kilo verebilirsiniz. Ama vücut o 15 günde metabolik hızını öyle bir yavaÅŸlatır ki, siz 16. günden itibaren eskiden yediklerinizin yarısını bile yeseniz kilo almaya baÅŸlarsınız. Hızla verilen kilolar, aynı hızla, genellikle de fazlasıyla geri alınır. Bu yöntemler yarardan çok zarar getiriyor.”

”METABOLÄ°ZMA HIZI YAÅžA GÖRE DEĞİŞİYOR”
Prof. Dr. Göksun Ayvaz, kilo kontrolü konusunda metabolizma hızının etkisi olduÄŸunu da kaydederek bu hızın genetik yapı ve yaÅŸla ilgisine dikkat çekti. Yeni yapılan bir çalışmaya göre, kadınlarda 30 yaşından sonra metabolik hızın sıfıra yaklaÅŸtığının tespit edildiÄŸini anlatan Ayvaz, ‘Diyet yapınca hemen kilo verirdim, ÅŸimdi veremiyorum’ ÅŸikayetlerinin kaynağının da bu yavaÅŸlama olduÄŸunu belirtti. Ayvaz, metabolizma hızının her 5 yılda bir daha da azaldığının göz önünde bulundurulmasını ve fiziksel etkinliklerin artırılmasının önemini vurguladı. ”Spor merkezine yazılıp hayat boyu spor yapmak çok mümkün deÄŸil. Böyle bir sistemde spor bırakıldığı gün kilo alımı baÅŸlar” diyen Ayvaz, uzun süreli alışkanlıklar edinilmesinin kilo kontrolüne olumlu katkı saÄŸlayacağını belirtti. KiÅŸinin, günde 7 bin 500-10 bin adım atması halinde mevcut kilosunu koruduÄŸunu anlatan Ayvaz, ”Kilo vermek için 10 binin üzerine çıkmak, 12 bin 500 ya da 15 bin adıma ulaÅŸmak lazım. Bunu yürüyüşle yapmak mümkün. Ancak kilo vereceÄŸim diye haftada 7 gün yürüyüp, sonra 3 güne indirirseniz aradaki 4 günün enerji kayıpları geri döner ve yine kilo alınır” dedi.

”TOLERE EDÄ°LEBÄ°LECEK KADAR AZALTIN”
Diyet yaparken, tüm besin gruplarından alınması gerektiÄŸini hatırlatan Ayvaz, çok özel hastalıklar olmadığı sürece bu uyarının göz ardı edilmemesini istedi. Ayvaz, toplam miktarı kiÅŸinin tolere edebileceÄŸi kadar azaltmak olduÄŸunun önemli olduÄŸunu kaydederek ÅŸunları söyledi: ”ÖrneÄŸin 4 dilim ekmek yiyen bir insan 3,5 dilim ekmek yemeÄŸe baÅŸlayabilir. 3 kaşık pilavı 2,5 kaşığa indirilebilir. Bunlar tolere edilebilir. Günlük 300 kalori azalttığınız zaman bu alışılabilir, sizi rejim havasına sokmayacak bir miktar. Ama sürdürebilmeniz önemli.” Ayvaz, obez kiÅŸilerin ayda en fazla 4 kilogram vermesinin tavsiye edildiÄŸini belirterek, bu grup dışındakilerin ayda 1-2 kilogramdan fazla kilo kaybetmemesini istedi.